Messy Realities

De werkelijkheid is gelaagd, tegenstrijdig en voortdurend in beweging.
Hoe ontwerpen we voor een wereld die zich niet laat vereenvoudigen?

Dat is de inzet van TIAFF 2026: Messy Realities.

Toen we als werkgroep met de voorbereidingen voor de editie 2026 begonnen, kwamen we steeds terug bij dezelfde constatering: de wereld wordt niet overzichtelijker, maar complexer. Niet complicated (oplosbaar met voldoende expertise), maar complex: relationeel, veranderlijk, vol waardenconflicten en onvoorspelbare gevolgen.

Ondertussen blijft architectuur haar ontwerpen veelal presenteren als strakke, coherente en controleerbare oplossingen. Dat spanningsveld werd het vertrekpunt van ons thema.

We begonnen bij de (fe)male gaze: wie kijkt, wie bepaalt het perspectief, wie bepaalt de norm? De gaze gaat niet alleen over mannelijk of vrouwelijk kijken. Het gaat over wie de norm belichaamt, en wie daarvan afwijkt. Over perspectieven gevormd door gender, etniciteit, klasse en lichamelijke normen. In film is dat een bekend debat. In architectuur minder expliciet, terwijl ontwerp óók bepaalt wat zichtbaar wordt en wat niet.

Tegelijk leven we in wat René Boer de smooth city noemt: een wereld die frictie wil wegontwerpen. Sociologen als Gottdiener en Hannigan beschreven enkele decennia geleden al hoe stedelijke ruimte wordt gecommodificeerd en gestileerd. Rond de eeuwwisseling schreven Castells en Latour over de toenemende dominantie van complexe netwerken van menselijke en niet-menselijke actoren.

Recenter trok het essay Deep Participation dat Adeola Enigbokan voor CAST schreef onze aandacht. Verschil niet gladstrijken of uitwissen, maar gelaagdheid en conflict erkennen als onderdeel van ontwerp, met daarin een belangrijke rol voor participatie. Aan haar essay ontlenen we ook onze thematitel: messy realities.

Vanuit deze denklijnen ontwikkelden we drie subthema’s waarlangs we het festivalprogramma hebben opgebouwd:

- Wie bepaalt de norm, het dominante perspectief van ontwerp?

Films: A Plan for Paradise, E.1027,Mole Man, I Am Night at Noonday

In E.1027 wordt auteurschap herschreven; architect Lorien Beijaert reflecteert op perspectief, canon en machtsverhoudingen in ontwerp.

- Ontwerpen voor een complexe wereld in continue beweging

Films: FRAMED, Skin of Glass, Vitić Dances, Flexscapes

Tijdens TIAFF FRAMED bespreken professionals hoe je ontwerpt in voortdurende maatschappelijke verschuiving. A Plan for Paradise toont wat er gebeurt wanneer ambitie botst met context.

- Impact & onvoorspelbare gevolgen van ontwerp

Films: Shifting Baselines, Architecton, TerraForma

Architecton confronteert ons met de materiële nalatenschap van bouwen. Marianne Loof reflecteert op toekomstbestendigheid, verantwoordelijkheid en ruimtelijke kwaliteit op lange termijn.

Met Messy Realities houden we geen pleidooi voor het oplossen van rommeligheid. We nodigen uit om complexiteit niet te reduceren, maar te begrijpen, en er als ontwerper, opdrachtgever of betrokkenen verantwoordelijkheid in te nemen.

20 & 21 maart - TIAFF 2026 – Kijk, en kom meepraten.

Bronnen: 

René Boer: René Boer

Adeola Enogbokan: @adeolagoes, Adeola Enigbokan, PhD | LinkedIn

CAST: Deep Participation